1 /
Uczestnicy będą więc mogli nie tylko zobaczyć rekonstrukcje wczesnośredniowiecznych zwyczajów Słowian, związanych z wiosennym świętem zmarłych, obejrzeć z  bliska starcie dwóch wielkich armii, czy zajrzeć do słowiańskiej osady, ale również kibicować uczestnikom turniejowych pojedynków, a także przekonać się z kim i dlaczego zawierał sojusze książę Wiślan oraz jaką rolę we wczesnośredniowiecznych zmaganiach wojennych odgrywały drużyny kobiece. Wstęp na wydarzenie jest wolny.
Duch czasów zaklęty w zabytkowych obiektach i budynkach, które wrosły w tkankę Krakowa, stanowi wartość nie do przecenienia. Warto jednak pamiętać także o niematerialnej spuściźnie pozostawionej nam przez przodków – wyjątkowych tradycjach i obyczajach, które tworzą tożsamość naszego miastai nas, krakowian. To właśnie do nich sięgamy podczas Tradycyjnego Święta Rękawki, zapraszając mieszkańców Krakowa i gości do poznawania wczesnosłowiańskiego dziedzictwa stolicy Małopolski. W pierwszy wtorek po Wielkanocy – 2 kwietnia – serdecznie zapraszam więc pod kopiec Krakusa wszystkich, którzy chcą stanąć oko w oko z żywą historią i stać się jej częścią – mówi Anna Grabowska, Dyrektor Centrum Kultury Podgórza.
Tym razem zajrzymy za kulisy wojennych zmagań, do których – z wielką rozwagą i zacięciem taktycznym – musieli się przygotowywać wczesnośredniowieczni władcy, mający na uwadze los swoich poddanych i ziem, na których panowali. Będzie więc okazja, by poznać zasady rządzące zawieraniem sojuszy, przyjrzeć się bliżej ówczesnemu „przemysłowi wojennemu”, którego trzon stanowiła drużyna książęca, wspierana przez rzemieślników odpowiedzialnych za uzbrojenie oraz „systemowi szkoleń”, który kładł nacisk na zdobywanie doświadczenia przez udział w turniejowych pojedynkach. W jednej z inscenizacji pokażemy również, jak wielki wpływ na morale całej armii i jej potencjał bojowy mogła mieć wówczas siła i determinacja kobiet chwytających za broń – dodaje Norbert Tkacz, członek Drużyny Wojów Wiślańskich KRAK.

Tradycja sięgająca VIII w.

Szacuje się, że przedchrześcijańska tradycja odprawiania wiosennych obrzędów ku czci zmarłych – do których nawiązuje Święto Rękawki – sięga wczesnego średniowiecza (ok. VIII w.). Najtrwalszym śladem po tym słowiańskim święcie było urządzanie na Kopcu styp pogrzebowych za zmarłych, którym poświęcano chleb, jabłka a przede wszystkim jaja, które – jak wierzono – miały moc zjednywania dobra, obrony przed złem, a jako ziarno życia zasilały duszę zmarłego. To właśnie stąd pochodzi zwyczaj zrzucania pożywienia ze stoków Kopca wprost w ręce okolicznej biedoty, który zachował się do XIX w. Charakterystycznym elementem przedchrześcijańskich zaduszek było również palenie oczyszczających ogni oraz sadzenie świętych gaików, które miały zapewnić spokój duszom zmarłych. Z czasem charakter wydarzenia się zmieniał – odchodzono od kultywowania zwyczajów zapoczątkowanych przez przodków. W połowie XX w. Rękawka kojarzona już była jedynie z festynem i jarmarczną atrakcją. W 2001 r. – z inicjatywy Centrum Kultury Podgórza i drużyny Wojów Wiślańskich KRAK – udało się powrócić do historycznych korzeni święta i przygotować rekonstrukcję wydarzeń sprzed wieków. Od tamtej pory, co roku – we wtorek po Wielkanocy – pod Kopcem Krakusa można przenieść się w czasie i zobaczyć jak wyglądało życie we wczesnośredniowiecznych osadach, potyczki zbrojne wojów oraz tradycyjne obrzędy odprawiane ku czci zmarłych. Tegoroczna edycja wydarzenia odbędzie się 2.04.2024, w godz. 11.30-18.00, pod hasłem „Wojna!”.

Od rozsyłania wici po bojową stanicę

Jak co roku, Święto Rękawki rozpocznie obrzęd rozpalenia ognia (godz. 12.00), a tuż po nim odbędzie się zwyczajowy bieg wojów (w pełnym uzbrojeniu) wokół Kopca (godz. 12.30). Po zakończeniu biegu wszystkie drużyny biorące udział w wydarzeniu (około 30) zaprezentują się publiczności. Będą wśród nich grupy rekonstrukcyjne z całej Polski, od Tatr po Bałtyk – m.in. z: Katowic, Krakowa, Tarnowa, Łodzi, Wrocławia, Zakopanego czy pomorskich miejscowości. Nie zabraknie także tradycyjnej wróżby pomyślności dla grodu Krakowa, w której kluczową rolę odegra wielkich rozmiarów kołacz (godz. 14.00).
W programie wydarzenia znajdzie się również szereg aktywności, nawiązujących  bezpośrednio do motywu przewodniego tegorocznej Rękawki – prezentujących różnorodne aspekty wojennych zmagań oraz zwyczaje związane z przygotowaniami do starcia z wrogami. Po wróżbie na pomyślność grodu Krakowa ze świątyni (Gontyny) do poszczególnych obozów zostaną rozesłane wici (pęki łoziny) nawołujące do przygotowań i stawienia się na wojnę. Uroczyście wyprowadzona zostanie również stanica – sztandar bojowy. Będzie też można zobaczyć rzemieślników szykujących uzbrojenie dla wojów oraz być świadkiem zawarcia sojuszu pomiędzy wysłannikami słowiańskiego księcia a koczownikami – by zapewnić sobie przewagę wojenną w wyprawie na północ, Wiślański władca będzie zabiegał o wsparcie konnych wojowników z południa (inscenizacja „Zawieranie sojuszy przez księcia Wiślan”, godz. 13.30). W planie jest również turniej, w czasie którego w szranki stawać będą najdzielniejsi z dzielnych (godz. 14.45). Warto podkreślić, że pojedynkowanie się – w celu szkolenia oraz dla zdobycia sławy – było powszechne już w czasach antycznych, choć szczególnego charakteru nabrało w średniowiecznej Europie, gdzie było ono zarezerwowane dla przedstawicieli rycerstwa. Równolegle do turnieju będzie też można obserwować inscenizację, w której zbuntowane niewiasty, nie mogące patrzeć na niezdecydowanie swoich mężów, postanawiają wziąć sprawy w swoje ręce i formują zbrojny oddział („Vlasta zbiera drużynę", godz. 14.45). Scena ta nawiązuje do historii Libuszy i głównodowodzącej jej armią Vlasty, (opisanych przez czeskiego kronikarza Kosmasa), które stanęły do walki przeciw mężczyznom.
Punktem kulminacyjnym imprezy – jak co roku – będzie wielka bitwa wojów, w której Wiślanie zmierzą się z najeźdźcami (godz. 16.00). Na pole bitewne słowiańscy wojownicy wejdą przez bramę wojenną (dla tych wszystkich, którzy polegną w boju stanowiącą też przejście do krainy zmarłych, Nawii) oraz niosąc świętą stanicę (sztandar), która – tak, jak u Rańskich wojowników z Rugii (opisanych przez Saxo Gramatyka) – posiada moc, pozwalającą wojownikom stawić czoła każdemu przeciwnikowi, włącznie z bóstwami. Gdy bitwa dobiegnie końca – zgodnie ze starosłowiańskim zwyczajem – brama i stanica zostaną uroczyście spalone.
Podczas wydarzenia zadbamy także o muzyczne akcenty z epoki. W programie Święta Rękawki znalazły się dwa koncerty. Pierwszy z nich (godz. 15.00) to akustyczny występ zespołu Żmij, który wykonuje rockowe interpretacje muzyki ludowej oraz własne utwory inspirowane klimatem słowiańskim. Tegoroczną Rękawkę zakończy natomiast godzinny koncert (godz. 17.00-18.00) zespołu folkowego Daj Ognia (godz. 17.00), którego muzyka łączy dźwięki archaicznych lir smyczkowych, białego śpiewu, dud, bębnów i kości, splatających się w niezwykłe brzmienie – pełne melancholii, a jednocześnie porywające do tańca.
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
Tradycyjne Święto Rękawki 2018
1 /
Przez cały czas trwania Święta Rękawki będzie też można obserwować życie we wczesnośredniowiecznej osadzie. Rękawce towarzyszyć będzie również jarmark sztuki, rękodzieła i potraw tradycyjnych, w ramach którego swoje produkty (najczęściej wykonywane ręcznie, a także wpisujące się w historyczny charakter wydarzenia) będą sprzedawać lokalni artyści i rzemieślnicy.

Literacka premiera i gratka dla miłośników gier karcianych

Zarówno stałych bywalców jaki i nowych uczestników Święta Rękawki zapraszamy serdecznie do odwiedzenia stoiska informacyjno-sprzedażowego Centrum Kultury Podgórza – zlokalizowanego tuż przy wejściu na teren imprezy, po lewej stronie. Będzie tam można otrzymać nie tylko wszystkie informacje związane z przebiegiem wydarzenia i jego szczegółowym programem, ale również  kupić oficjalne gadżety rękawkowe, z unikatowej linii stylizowanych pamiątek, wyprodukowanych na zlecenie Centrum Kultury Podgórza.
Zdjęcia książki "Święto Rękawki"
Zdjęcia książki "Święto Rękawki"
Zdjęcia książki "Święto Rękawki"
1 /
Wśród nich znajdą się skarpetki z oryginalnym „rękawkowym” wzorem, którego nie powstydziłby się najdzielniejszy z wczesnośredniowiecznych wojów, stylowy kubek jak ze słowiańskiej osady i zestaw korkowych podkładek, a także poręczny worko-plecak, który pozwoli nosić wszystko co niezbędne ze sobą. Będzie też coś specjalnego dla kolekcjonerów ozdobnych magnesów oraz coś naprawdę wyjątkowego dla miłośników gier rodzinnych – inspirowana Świętem Rękawki i mitologią słowiańską gra w pary „Z tarczą czy na tarczy?”. Pojawi się też nowość, czyli gra karciana dla młodzieży i dorosłych „Słowiańska Knieja”. Zabierze ona graczy do krainy pełnej magicznych świątyń i zwodniczych bagien. Śmiałkowie, którzy zechcą ją przemierzyć, po wylosowaniu kart postaci wcielą się w role odważnych Słowian (Wisława, Świętopełka i Przeborki) lub niebezpiecznych demonów: Leszego, Południcy lub Bagiennika. Słowianie w czasie 4 rund będą musieli przemierzyć leśne dukty i odnaleźć ukryte w kniei świątynie. Zaś demony zrobią wszystko, by im w tym przeszkodzić – będą zwodzić dzielnych wędrowców na manowce.
Podczas tegorocznej Rękawki swoją premierę będzie miała również książka popularno-naukowa „Święto Rękawki – od słowiańskich obrzędów do nowożytnej tradycji”, wydana przez Centrum Kultury Podgórza. Na zlecenie CKP napisała ją p. Ewa Kubica-Kabacińska – archeolożka specjalizująca się w średniowiecznym i nowożytnym osadnictwie oraz architekturze, pracownik naukowy Muzeum Archeologicznego w Krakowie, od wielu lat zaangażowana w organizację Tradycyjnego Święta Rękawki na Kopcu Krakusa.
Ta książka to unikat na rynku wydawniczym. Takiego kompendium, zbierającego w jednym miejscu najważniejsze informacje i naukowe fakty dotyczące genezy, początków i ewolucji tego wyjątkowego święta dotąd nie było. Co więcej, autorka prowadzi czytelników przez wszystkie historyczno-archeologiczne meandry tego zagadnienia w sposób niezwykle ciekawy i przystępny, sprawiając, że podróż w czasie okazuje się być możliwa. Sięgając po tę pozycję nie zawiodą się zarówno Ci już zafascynowani fenomenem Rękawki jak i wszyscy, dla których to temat zupełnie nowy i nieznany – przekonuje Anna Grabowska, Dyrektor Centrum Kultury Podgórza.
mapka tradycyjnego święta rękawki

2.04.2024 | PROGRAM

godz. 11.30 | Wejście wojów na kopiec Krakusa
godz. 12.00 | Obrzęd rozpalenia ognia na kopcu Krakusa
godz. 12.30 | Bieg wojów w pełnym uzbrojeniu dookoła kopca
godz. 13.00 | Przedstawienie przybyłych drużyn
godz. 13.30 | Inscenizacja „Zawieranie sojuszy przez księcia Wiślan”
godz. 14.00 | Wróżba pomyślności dla grodu Krakowa
godz. 14.45 | Turniej pojedynków/inscenizacja „Vlasta zbiera drużynę" (równolegle)
godz. 15.00 | Żmij „Akustycznie” – koncert zespołu folkowego
godz. 16.00 | Wielka bitwa wojów: Wiślanie kontra najeźdźcy
godz. 16.45 | Uroczyste spalenie bramy wojennej i bojowej stanicy
godz. 17.00 | Koncert zespołu folkowego Daj Ognia

Ponadto

Osada słowiańska (obóz historyczny)

Jarmark sztuki, rękodzieła i potraw tradycyjnych

Świątynia przedchrześcijańska (Gontyna)

Strefa zabaw dla dzieci „Czędowe igry” (godz. 12.00-17.30)
12.00-13.00 | Warsztaty motania tradycyjnej lalki słowiańskiej (prowadzenie: Alicja Karczmarska–Strzebońska)
12.00-17.30 | Zabawy dla dzieci w stylu wczesnośredniowiecznym: bieg z przeszkodami, wyścigi w workach, przeciąganie liny, slalom po plastrach z drewna, rzut sakiewką do celu, łowienie rybek, rzucanie obręczą do palików, wyścigi na nartach trzyosobowych.
12.00-17.30 | Strefa Młodego Wikinga „Przeżyj przygodę z wikingami”: trening młodych wojów na bezpieczne miecze, bitwy drużynowe, przymierzanie pancerzy wojów (hełmy, tarcze, miecze, kolczugi, topory, włócznie), zdjęcia pamiątkowe na tronie Jarla Wikingów, turniej małych wojów.

Punkt informacyjny i stoisko sprzedażowe z oficjalnymi gadżetami z Rękawki

Stoisko Rady Dzielnicy XIII Podgórze

Stoisko Stowarzyszenia Podgórze.pl

Stoisko tematyczne Muzeum Archeologicznego w Krakowie
- ciekawostki związane z badaniami archeologicznymi prowadzonymi na kopcu Krakusa
- aktywności dla dzieci: krzyżówki, quizy, edukacyjne kolorowanki, konkursy z nagrodami
- wystawa „Wielkie Kopce Krakowa”

Atrakcje przygotowane przez Muzeum Krakowa – Muzeum Podgórza
godz. 12.00 | Spacer „Rękawka czy Rękawki?“
zbiórka: przy stoisku Muzeum Krakowa – Muzeum Podgórza w ramach Tradycyjnego Święta Rękawki na Kopcu Krakusa
prowadzenie: Melania Tutak (Muzeum Podgórza)
godz. 14.00 | Spacer „Rękawka czy Rękawki?“
zbiórka: przy stoisku Muzeum Krakowa – Muzeum Podgórza w ramach Tradycyjnego Święta Rękawki na Kopcu Krakusa
prowadzenie: Aneta Biela (Muzeum Podgórza), spacer z tłumaczem PJM

Organizatorzy

Partnerzy

Sponsor

Patroni medialni

Plakaty

Na skróty

Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się więcej.